การพัฒนาที่พักริมทางบนทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 7
สายกรุงเทพฯ – บ้านฉาง (ช่วงกรุงเทพฯ – ชลบุรี – พัทยา – มาบตาพุด)
พ.ศ. 2563 – 2567 ของกรมทางหลวง

ที่พักริมทาง (Rest Area) ถือเป็นองค์ประกอบของทางหลวง ตามพระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม) มาตรา 3 [1] โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นจุดแวะพักสำหรับผู้ใช้เส้นทางเพื่ออำนวยความปลอดภัยในการเดินทางโดยมีสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ เช่น ที่จอดรถ ศาลาพักผ่อน ห้องน้ำ ร้านอาหาร ร้านขายของ สถานีบริการน้ำมัน และการบริการอื่น ๆ เป็นต้น รวมถึงเป็นสถานที่เพื่อผ่อนคลายอิริยาบถจากการเดินทาง การทำธุระส่วนตัว รวมถึงการใช้บริการสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ สามารถช่วยป้องกันการเกิดอุบัติเหตุจากความเหนื่อยล้าหรือหลับในและช่วยรักษาสมาธิในการขับขี่ของผู้ใช้ทาง เพื่อลดอัตราการเกิดอุบัติเหตุและ ลดความสูญเสียจากอุบัติเหตุทางถนน ตลอดจนช่วยให้ผู้ใช้ทางประหยัดเวลาและลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางเข้าและออกจากระบบทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองโดยไม่จำเป็น รวมถึงสามารถดึงดูดให้มีผู้ใช้ทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองมากขึ้น นอกจากนี้ ที่พักริมทางยังมีวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมระบบโครงข่ายคมนาคมของประเทศไทยให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล รวมถึงส่งเสริมภาคเศรษฐกิจต่าง ๆ ในพื้นที่ข้างเคียงโดยรอบที่ตั้งที่พักริมทางให้เกิดการพัฒนา เติบโต ทั้งในด้านการจ้างงาน การท่องเที่ยว อุตสาหกรรม การบริการ และการพัฒนาสังคม
เพื่อพัฒนาที่พักริมทางบนทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองให้เป็นไปตามมาตรฐาน กรมทางหลวงจึงได้จัดทำข้อกำหนดกรมทางหลวง เรื่อง มาตรฐานและลักษณะที่พักริมทางในเขตทางหลวงพิเศษและทางหลวงสัมปทาน พ.ศ. 2560 ซึ่งกำหนดให้ที่พักริมทางมีองค์ประกอบของสิ่งปลูกสร้างและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ที่จำเป็นต้องจัดให้มี โดยจำแนกที่พักริมทางในเขตทางหลวงพิเศษและทางหลวงสัมปทานแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ตามขนาดของพื้นที่ รวมถึงการจัดให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อให้บริการแตกต่างกันไปตามความเหมาะสม ได้แก่ (1) ศูนย์บริการทางหลวง (Service Center) ที่พักริมทางหลวงขนาดใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ 50 ไร่ขึ้นไป โดยมีสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการครบทุกประเภท จัดให้มีขึ้นเพื่อเป็นจุดแวะพักหลักสำหรับผู้ใช้ทาง (2) สถานที่บริการทางหลวง (Service Area) ที่พักริมทางหลวงขนาดกลาง มีเนื้อที่ประมาณ 20 ไร่ขึ้นไป โดยมีสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการอย่างเพียงพอต่อการใช้งาน จัดให้มีขึ้นเพื่อเป็นจุดแวะพักหลักสำหรับผู้ใช้ทาง และ (3) จุดพักรถ (Rest Stop) ที่พักริมทางหลวงขนาดเล็ก มีเนื้อที่ประมาณ 5 ไร่ขึ้นไป โดยมีสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการอย่างเพียงพอต่อการใช้งาน จัดให้มีขึ้นเพื่อเป็นจุดแวะพักเพิ่มเติมสำหรับผู้ใช้ทาง หรือสำหรับผู้ใช้ทางบางประเภทเป็นการเฉพาะ เช่น จุดพักสำหรับผู้ขับขี่รถบรรทุก
ทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 7 สายกรุงเทพฯ - บ้านฉาง (ช่วงกรุงเทพฯ - ชลบุรี - พัทยา - มาบตาพุด) เป็นโครงข่ายทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองที่มีการควบคุมการสัญจรของยานพาหนะในการเข้าและออกอย่างสมบูรณ์ตลอดเส้นทาง (Fully Controlled Access) และมีวัตถุประสงค์ในการรองรับการเดินทางระยะยาวระหว่างกรุงเทพมหานครกับพื้นที่ภาคตะวันออก จึงจำเป็นต้องจัดให้มีที่พักริมทางในตำแหน่งที่เหมาะสมตลอดสายทาง เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ใช้เส้นทาง รวมถึงส่งเสริมให้เกิดความปลอดภัยและลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุ ซึ่งที่ผ่านมา กรมทางหลวงได้เปิดให้บริการที่พักริมทางแล้ว 3 แห่ง ได้แก่
(1) จุดพักรถ (Rest Stop) ลาดกระบัง บริเวณ กม.21+700
(2) สถานที่บริการทางหลวง (Service Area) บางปะกง บริเวณ กม.49+300 และ
(3) จุดพักรถ (Rest Stop) หนองรี บริเวณ กม.72+500 ครอบคลุมการให้บริการช่วงกรุงเทพฯ - ชลบุรี
ทั้งนี้ เพื่อให้สอดคล้องตามมาตรฐานและลักษณะที่พักริมทางในเขตทางหลวงพิเศษและทางหลวงสัมปทาน พ.ศ. 2560 กรมทางหลวงจึงมีแผนพัฒนาพื้นที่เชิงพาณิชย์เพิ่มเติมบนที่พักริมทางเดิม และก่อสร้างพัฒนาที่พักริมทางแห่งใหม่เพิ่มเติมอีก 4 แห่ง ครอบคลุมการให้บริการช่วงกรุงเทพฯ - ชลบุรี - พัทยา - มาบตาพุด เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพโครงข่ายให้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ได้แก่
(4) สถานที่บริการทางหลวง (Service Area) บางปะกง (ใหม่) บริเวณ กม.47+000
(5) โครงการพัฒนาและบริหารจัดการศูนย์บริการทางหลวงศรีราชา บนทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 7 สายกรุงเทพมหานคร - บ้านฉาง ช่วงชลบุรี – พัทยา
(6) จุดพักรถ (Rest Stop) มาบประชัน บริเวณ กม.119+200 และ
(7) โครงการพัฒนาและบริหารจัดการสถานที่บริการทางหลวงบางละมุง บนทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 7 สายกรุงเทพมหานคร – บ้านฉาง ช่วงพัทยา – มาบตาพุด
โดยสามารถสรุปแผนการพัฒนาที่พักริมทางบนทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 7 ตลอดเส้นทาง รวมทั้งหมด 7 แห่ง ดังต่อไปนี้

แผนการพัฒนาที่พักริมทางบนทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองหมายเลข 7
ชื่อที่พักริมทาง ประเภท ตำแหน่ง สถานะโครงการ การเปิดให้บริการ
ที่พักริมทางที่เปิดให้บริการแล้ว
(1) ลาดกระบัง จุดพักรถ (Rest Stop) กม.21+700 เปิดให้บริการแล้ว และอยู่ระหว่างศึกษารูปแบบการให้เอกชนร่วมลงทุนพัฒนาพื้นที่เชิงพาณิชย์และบริหารจัดการจุดพักรถ
(2) บางปะกง สถานที่บริการทางหลวง (Service Area) กม.49+300 เปิดให้บริการแล้ว
(3) หนองรี จุดพักรถ (Rest Stop) กม.72+500 เปิดให้บริการแล้ว และอยู่ระหว่างศึกษารูปแบบการให้เอกชนร่วมลงทุนพัฒนาพื้นที่เชิงพาณิชย์และบริหารจัดการจุดพักรถ
ที่พักริมทางที่จะเปิดให้บริการเพิ่มเติมในอนาคต
(4) บางปะกง (ใหม่) สถานที่บริการทางหลวง (Service Area) กม.47+000 ออกแบบแนวคิดเบื้องต้น (Conceptual Design) แล้วเสร็จ กำหนดแผนเปิดให้บริการปี 2567
(5) ศรีราชา ศูนย์บริการทางหลวง
(Service Center)
กม.93+750 อยู่ระหว่างการเสนอขออนุมัติโครงการเอกชนร่วมลงทุน (PPP) กำหนดแผนเปิดให้บริการปี 2566
(6) มาบประชัน จุดพักรถ (Rest Stop) กม.119+200 อยู่ระหว่างออกแบบรายละเอียด (Detail Design) กำหนดแผนเปิดให้บริการปี 2566
(7) บางละมุง สถานที่บริการทางหลวง (Service Area) กม.137+800 อยู่ระหว่างการเสนอขออนุมัติโครงการเอกชนร่วมลงทุน (PPP) กำหนดแผนเปิดให้บริการปี 2566


[1] พระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2549 มาตรา 3 ระบุว่า“ทางหลวง” หมายความว่า ทางหรือถนนซึ่งจัดไว้เพื่อประโยชน์ในการจราจรสาธารณะทางบก ไม่ว่าในระดับพื้นดิน ใต้หรือเหนือพื้นดิน หรือใต้หรือเหนืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่น นอกจากทางรถไฟและหมายความรวมถึงที่ดิน พืช พันธุ์ไม้ทุกชนิด สะพาน ท่อหรือรางระบายน้ำ อุโมงค์ ร่องน้ำ กำแพงกันดิน เขื่อน รั้ว หลักสำรวจ หลักเขต หลักระยะป้ายจราจร เครื่องหมายจราจร เครื่องหมายสัญญาณ เครื่องสัญญาณไฟฟ้า เครื่องแสดงสัญญาณที่จอดรถ ที่พักคนโดยสาร ที่พักริมทาง เรือ หรือพาหนะสำหรับขนส่งข้ามฟาก ท่าเรือสำหรับขึ้นหรือลงรถ และอาคารหรือสิ่งอื่นอันเป็นอุปกรณ์งานทางบรรดาที่มีอยู่หรือที่ได้จัดไว้ในเขตทางหลวง เพื่อประโยชน์แก่งานทางหรือผู้ใช้ทางหลวงนั้นด้วย

ไทย